Prof.Paul Bloom ile Psikoloji ve Felsefe

pool-bolom-smalBu oynatma listesi Profesör Paul Bloom’un Yale Üniversitesinde verdiği psikolojiye giriş derslerinden oluşmakta. Bu ders insan zihni çalışmalarına kapsamlı bir giriş sağlamaktadır.  Rüyalarınız ne anlama geliyor? Erkeklerle kadınlar cinsel istek ve arzularının doğası ve yoğunluğu bakımından birbirinden farklı mıdır? Maymunlar işaret dilini öğrenebilirler mi? Neden kendimizden gıdıklanmıyoruz?… Bu ders, zihin ve davranışın bilimsel olarak çalışılmasına yönelik olarak sağlayacağı kapsamlı bir bakış ile bunlar gibi birçok soruya yanıt sağlamaya çalışmaktadır. Algı, iletişim, öğrenme, bellek, karar verme, din, ikna, aşk, açlık, sanat, kurgu ve rüyalar gibi birçok konu, bu ders kapsamında incelenmektedir. Böylece, bu dersle, zihnin bu niteliklerinin, çocuklarda nasıl geliştiğine, insanlar arasında nasıl farklılıklar gösterdiğine, bunların beyinde nasıl organize olduğuna ve yine bunların hastalık ya da yaralanmalar ile nasıl bozulduğuna bakacağız. Bu oynatma listesinin orijinal YouTube formatındaki haline buradan ulaşabilirsiniz.

 

1) Psikolojiye Giriş – Derse Başlarken

Derse giriş ve tanışma niteliğindeki bu ilk derste;  yapılacak okumalar ve ders gereklilikleri gibi konular ele alınıyor. Derste, psikolojinin beş ana dalı; zihni beyne bakarak çalışan sinirbilim, insanların nasıl gelişip öğrendiği üzerine yoğunlaşan gelişimsel psikoloji, zihnin bilgisayımsal yaklaşımla çalışıldığı bilişsel psikoloji, insanların nasıl etkileşimde bulunduklarının çalışıldığı sosyal psikoloji ve akıl sağlığı ve zihinsel bozuklukların incelendiği klinik psikoloji alanları tanıtılmaktadır.

2) Descartes’ın Yanılgısı: Zihin-Beden Ayrımı (Bu Senin Beynin)

Bu bölümde zihnin beden ile nasıl ilişkilendirildiğine dair iki temel kuram ele alınmaktadır. “Düalizm”, zihnin bedenden ayrı olduğu görüşü iken “Materyalizm”, zihinsel tüm durumların beynin fiziksel durumlarından kaynaklandığı görüşüdür. Bu derste materyalizmin psikolojide baskın gelen zihin kuramı olmasının nedenleri açıklanarak bu iki kuramsal yaklaşım gözden geçirilmektedir. Bu tartışmaların ardından beyin nörofizyolojisi üzerinde durulmaktadır.

3) Freud ve Psikanaliz: Freud Hakkındaki Doğrular ve Yanlışlar

Bu bölümde Sigmund Freud’un kısa bir biyografisi verildikten sonra kuramı ve psikoloji alanına katkıları incelenmektedir. Freud’un psikanalitik kuramının kısıtlılıkları ile popüler psikolojide hâlâ kullanılmakta olan bilinçaltı kavramı detaylı bir biçimde işlenmektedir.

4-5) Psikolojide Davranışsal ve Bilişsel Yaklaşımlar

Bu bölüm Prof. Paul Bloom’un iki dersinin birlikte derlenmesinden oluşmakta. “Temeller ve Skinner” isimli birinci derste Profesör Bloom, bilinç dışının değeri ve evrimsel temeli üzerine kısa bir tartışmayla konuya giriş yapmakta. Dersin geri kalanında B. F. Skinner’ın Davranışçılık kuramını anlatıyor. Öğrenmenin farklı çeşitleri ile insan zihnine ilişkin bilişsel kuramın davranışçılığın yerini alma nedenleri detaylarıyla tartışılmaktad.

Piaget: Bebek Olmak Nasıl Bir Şey?” isimli ikinci derste, psikolojinin bilişsel gelişim olarak bilinen dalıyla ilgili konu ve görüşler incelenmekte. Ders, bilginin ortaya çıkışı ve bilişsel gelişim kuramlarını geliştirmek üzere çocukların dünyayı nasıl öğrendikleriyle ilgilenen Piaget’nin öğrencilere tanıtılmasıyla başlamaktadır. Sonrasında günümüz bebek bilişi bilimine giriş yapılmaktadır. Son olarak farklı türde gelişimlerin varlığı sorusu yanıtlanmaktadır.

6) Nasıl İletişim Kurarız ?

İnsana özgü yetilerden biri de insanların dili yaratma ve anlama kapasiteleridir. Bu derste ele alınacak konular arasında sesbilim, biçimbilim, söz dizimi ve yinemele esas başlıkları yer almaktadır. Ayrıca dilde özelleşme, kültürlerarası farklıklar, farklı dillerde görülen ayrılıklar ve ortaklıklar ile dil edinim kuramları incelenmektedir.

7-8) Algı, Dikkat ve Bellek: Şimdinin Bilinci ve Geçmişin Bilinci

İnsan dışındaki primatların kullandığı iletişim sistemleri ve dil ile düşünce arasındaki ilişki konularının tartışılmasıyla dil konusu bitirilmektedir. Dersin büyük bir bölümü öğrencilere algı, dikkat ve bellek alanlarındaki önemli kuram ve keşiflerin aktarılmasına ayrılmıştır. Bu derste işlenen konular, görsel illüzyonların nelerden kaynaklandığıyla ilgili konuları, gördüğümüzü sandığımız her şeyi neden her zaman aslında göremediğimizi ve farklı bellek türleri arasındaki ilişkileri kapsamaktadır. Profesör Paul Bloom, bellek üzerine yapılmış temel psikoloji araştırmalarının üzerinden geçmektedir. Bu derste işlenen başlıca konular arasında farklı bellek türleri, bellek kısıtlamaları, belleği geliştirme yöntemleri ve bellek bozuklukları yer almaktadır. Ayrıca bellek araştırmalarının sosyal içeriklerinin ve görgü tanıklığının önemi tartışılmaktadır.

9) Aşk ve Psikolojik Kökenleri (Evrim, Duygular ve Mantık)

Bu derste Yale Üniversitesi Dekanı ve Psikoloji profesörü Peter Salovey konuk oluyor. Öğrencilere aşk ve çekiciliğe ilişkin temel psikoloji kuramlarını anlatIYOR. Farklı sevgi türleri, çekiciliğin belirleyicileri, kişilerin heyecansal uyarılmaları aşk olarak yanlış yorumladığı çeşitli durumlar işlenen konular arasındadır.

10) Evrim ve Akılcılık (Evrim, Duygular ve Mantık)

Bu derste evrimsel bakış açısından psikolojiye yaklaşılmaktadır. Evrimsel bakış açısındaki temel fikir, doğal seçilimin bedeni biçimlendirdiği gibi insan zihninin gelişimini de biçimlendirdiğidir. Doğal seçilimi destekleyen ve doğal seçilime karşı çıkan görüşler ve bu görüşlerin psikolojiyle olan ilgileri gözden geçirilmektedir. Zihinsel olguların evrimsel bir bakış açısıyla işlenmesinin, birçok davranış ve kararın altında yatan yaygın insan içgüdülerini açıklamada olduğu gibi, psikoloji alanında kuramlar oluşturmaya da nasıl yardımcı olduğu gösterilmektedir.

11) Evrim ve Duygular (I): Mutluluk, Gülümseme, Korku…

Bu bölümde insanlarda duyguların nasıl işlediği, neden var olduğu ve ne ilettiğinin analizi yer almakta. Mutluluğa, gülümsemeye, korkuya ve akrabalarımıza karşı beslediğimiz duygulara ilişkin ilginç vaka örnekleri tartışılmaktadır. Son olarak, bebeklerin bakıcılarına gösterdikleri duygusal tepkiler konusu ile ders bitirilmektedir.

12) Evrim ve Duygular (II): İnanç, Sevgi, Minnet, Kin…

Profesör Paul Bloom, duyguların sosyal çevremizle baş etmede kullanışlı evrimsel adaptasyonlar olduğu tartışmasıyla derse devam etmektedir. Bu derste bebekler ve ebeveynleri arasındaki sevgi, işbirlikçi davranışa duyulan minnet, ihanet edenlere karşı beslenen kin gibi önemli duygusal tepkilerin evrimsel açıklamaları ve intikam duygusuna dair kültürel farklılıklar işlenmektedir.

 

13) Neden İnsanlar Farklıdır?

İnsanlar neden birbirlerinden farklıdır? Bu soru, yeni kuramlar ve psikolojideki kişilik ve zeka özellikleri üzerine araştırmalar ışığında yanıtlanmaktadır. Bu derste, zeka ve kişiliğin nasıl değerlendirildiği, bireyler ve gruplar arasında bu iki özelliğin nasıl farklılaştığı ve bu özelliklerin genler, ebeveynler ve çevre tarafından etkilenip etkilenmediği konuları işlenmektedir.

14) Bizi Güdüleyen Nedir?: Seks

Bu derste cinsellik ve cinsiyetler arası farklılıklar üzerine yapılan çalışmalar ve bu farklıkları açıklama yönelik evrimsel kuramlar ele alınmaktadır. Kimi çekici bulduğumuz konusunda, bir eşte aranan özelliklerin belirlenmesinde ve cinsel yönelimde görülen farklılaşmaların açıklanmasında psikoloji alanının nasıl yardımcı olduğu anlatılmaktadır.

15) Ahlak: Doğru ve Yanlış Seçimimizin Psikolojik Temelleri

Bu derste Profesör Bloom ahlaka ilişkin psikolojik kuramlara bir giriş yapmaktadır. İnsan ahlakı üzerine önemli sorulara yanıt vermede psikoloji alanının nasıl yardımcı olduğu anlatılmaktadır. Örneğin hangi duyguların ahlaki olduğu ve bunların nasıl evrildiği, ahlaki yargıları nelerin etkilediği ve iyi insanların da kötü şeyler yapabileceklerini öngören faktörlerin neler olduğu konuları ele alınmaktadır.

 

16) Benlik ve Diğerleri (I)

İki bölümden oluşan sosyal psikolojiye giriş dersinin bu ilk bölümünde Profesör Paul Bloom kendimizi, diğer insanları ve sosyal grupları nasıl gördüğümüz konuları incelenmektedir. Bu derste “ayrılmanın altı derecesi” olgusu ve bu fenomenin sosyal bağlanmada görülen bireyler arası farklılıkları nasıl aydınlattığı anlatılmaktadır. Ayrıca kendimizi ve diğer insanları nasıl gördüğümüzü büyük ölçüde etkileyen yanlılıkların üzerinden geçilmektedir.

17) Benlik ve Diğerleri (II)

Prof. Paul Bloom bu derste sosyal psikoloji konusuna devam ediyor. Öğrenciler, başta çok kısa sürelerde izlenim oluşturabilme yetimiz olmak üzere, diğer insanlara ilişkin oluşturduğumuz izlenimleri etkileyen önemli faktörlerin neler olduğunu öğreneceklerdir. Dersin bu bölümü özellikle sterotipler, sterotiplerin sağladıkları yararlar, güvenilirlikleri ve örtük bir sterotipin bile neden olabileceği olumsuz etkiler üzerine yoğunlaşmaktadır.

Dersin ikinci yarısında ise psikoloji alanındaki göze çarpan iki gizemli konu – uyku ve gülme konuları anlatılmaktadır. Neden uyuduğumuz, farklı uyku türleri ve rüyalar gibi bilinen olgular ve henüz yanıtlanmamış sorular anlatılmaktadır. Sonrasında neden gülmenin hala gizemli ve ilgi çekici bir konu olduğunun üzerinden geçilmektedir. Bu derste, evrimsel kuramlara ayrıca ağırlık vermekle birlikte gülmenin nedenlerini açıklamak için oluşturulmuş kuramlar anlatılmaktadır.

18) Zihinsel Bozukluklar, 1. Bölüm (Aklı Anlamaya Çalışmak)

Bu derste Profesör Susan Nolen-Hoeksema, modern klinik psikolojinin çeşitli akıl hastalıklarını nasıl tanılayıp tedavi ettiğini anlatmaktadır. Bu derste üzerinde durulan konular çift kutuplu bozukluk (bipolar disorder) ve depresyon gibi duygudurum bozuklukları (mood disorders) ve günümüz tanı kriterleri ile tedavi uygulamalarıdır.

Zihin bozuklukları bize aklın nasıl işlediğini ilk elden gösteren bulgular sunmakta. Paul Blooom’un bu dersteki konuğu Prof. Susan Nolen-Hoeksema bize bazı zihin bozukluklarını ve tedavi yollarını anlatıyor. Bu dersten, özellikle, zihin bozuklukları için kullanılan ilaçlar ve terapi ile beyin kimyasının nasıl değiştirilip iyileşme sağlandığını öğreniyoruz. Buda bize, beyindeki fizyolojik yapının, aklımızın ve duygu dünyamızın nesnel zemini olduğunu gösteriyor.

Günümüzde “aklı” anlamak için bakacağımız yerin beynimiz olduğu neredeyse kesinlik kazanmıştır. Özellikle nörobilim alanında son 20 senede yaşan gelişmeler ve bir çok bilimsel kanıt aklın kaynağının doğa üstü dünyalar olamayıp, direk beynimiz olduğunu göstermekte. Bunun en önde gelen kanıtı, zihinsel bozuklukların, beyin fizyolojisindeki değişikliklerden ve bu fizyolojiye etki eden psikolojik faktörlerden kaynaklandığının artık net biçimde anlaşılmasıdır.

19) Zihinsel Bozukluklar, 2. Bölüm (Aklı Anlamaya Çalışmak)

Bu derste, psikolojinin psikopatoloji ya da klinik psikoloji olarak bilinen alt alanı üzerine tartışmalar sürdürülmektedir. Akıl hastalıklarını tanımlamanın farklı yolları konulu tartışmadan sonra Profesör Bloom, şizofreni, kaygı bozuklukları, disosiyatif bozukluklar ve kişilik bozuklukları başta olmak üzere birkaç klinik tanının üzerinde tartışmalarını yürütmektedir. Ders, terapi konusuna kısa bir giriş yapıldıktan sonra sona ermektedir.

20) İyi Bir Yaşam: Mutluluk

Psikolojiye Giriş dersinin bu son bölümü, klinik psikoloji alanındaki terapi etkililiği tartışmasıyla açılmaktadır. Terapi gerçekten işe yaramakta mıdır? Profesör Bloom klinik müdahalenin terapi alan insanlar üzerindeki olası etkilerini özetlemektedir.

Profesör Bloom, bu dersi “Pozitif Psikoloji”deki en ilginç araştırma konularından biri olan mutluluk konusu üzerinde yürüttüğü bir tartışma ile bitirmektedir. Bu derste öğrenciler “Bizi ne mutlu eder? İnsanlar ve kültürler arasında mutluluk nasıl çeşitlilik gösterir? Mutluluk neden vardır?” sorularını, bu soruları yanıtlamak üzere psikoloji alanındaki çabaları ve insanların kendilerini en çok neyin mutlu edeceğini tahmin etmede nasıl şaşırtıcı derecede kötü olduklarını öğreneceklerdir.